Słowniczek hokeja na trawie – 30 pojęć, które usłyszysz na treningu i na trybunach

Pierwsze tygodnie przy boisku brzmią jak obcy język. Zebraliśmy trzydzieści pojęć, które słyszy się na treningu i na meczu, z krótkim wyjaśnieniem każdego. Definicje przepisowe podajemy według aktualnych przepisów FIH, światowej federacji, na których opierają się także rozgrywki w Polsce.

Boisko i mecz

• Koło (pole bramkowe) – obszar przed bramką wyznaczony łukiem w kształcie litery D. Gol wymaga zagrania piłki przez atakującego w kole i jej przejścia przez linię bramkową; wcześniej nie może ona opuścić koła.
• Linia 23 metrów – linia poprzeczna w odległości 23 metrów od linii końcowej, po obu stronach boiska. Strefa między nią a bramką to „ćwiartka”, w której obowiązuje część osobnych przepisów.
• Kwarty – mecz według przepisów FIH składa się z czterech kwart po 15 minut, z krótkimi przerwami i dłuższą przerwą w połowie. W rozgrywkach młodzieżowych czas gry określa regulamin danych rozgrywek.
• Wznowienie z linii 23 metrów – gdy obrońca niecelowo wybije piłkę za własną linię końcową, atak wznawia grę z linii 23 metrów, na wysokości miejsca, w którym piłka opuściła boisko. Starsi kibice nazywają to nadal „długim rogiem”, ale tej nazwy w przepisach już nie ma.
• Rzut wolny (free hit) – wznowienie po przewinieniu. Piłka musi stać nieruchomo, a przeciwnicy mają się odsunąć na co najmniej 5 metrów.
• Self-pass – wykonujący rzut wolny nie musi podawać do kolegi, może sam ruszyć z piłką. Dlatego gra po gwizdku rusza tak szybko.
• Krótki róg (karny róg) – stały fragment gry przyznawany między innymi za przewinienie obrońcy w kole. Piłka wychodzi z linii końcowej, atak czeka za kołem, a obrońcy w maskach stoją za linią bramkową. Cały przebieg opisaliśmy we wpisie o karnym rogu i sprzęcie obrońców.
• Strzał karny – pojedynek zawodnika z bramkarzem z punktu oddalonego od bramki o 6,40 metra. Przyznawany za przewinienie w kole, które uniemożliwiło prawdopodobne zdobycie gola.
• Shoot-out – sposób rozstrzygania remisu w turniejach: zawodnik rusza z piłką z linii 23 metrów i ma ograniczony czas na pokonanie bramkarza. Przepisy FIH odsyłają tu do regulaminów turniejowych.

Technika

• Push (pchnięcie) – przesunięcie piłki po ziemi bez zamachu, główka kija cały czas dotyka podłoża. Pierwsza technika, jakiej uczą się początkujący, i podstawa celnego podania.
• Flick – pchnięcie, które unosi piłkę nad ziemię. Wykorzystywany przy podaniach górą i przy strzale karnym.
• Hit (uderzenie) – zagranie z zamachem, najmocniejsze w arsenale. Odmiana z długim, zamiatającym ruchem kija to „slap”, który przepisy traktują tak samo jak uderzenie.
• Drag flick – strzał z krótkiego rogu, w którym zawodnik ciągnie piłkę po ziemi i wyrzuca ją z dużą prędkością. Technika dla zaawansowanych.
• Backhand (reverse) – zagranie odwróconym kijem, zwykle przy piłce po lewej stronie ciała; płaską stroną można przyjąć piłkę lub podać. Tomahawk to odmiana uderzenia reverse wykonywana dozwoloną krawędzią. Wypukłą stroną kija nie wolno grać.
• Tackle (odbiór) – próba odebrania piłki przeciwnikowi. Szybkie, krótkie wybicie piłki z daleka to „jab”.
• 3D (podniesienie piłki) – ominięcie leżącego kija obrońcy przez lekkie uniesienie piłki nad nim. Dozwolone, o ile nie jest niebezpieczne.

Sprzęt

• Główka kija – zakrzywiona dolna część, którą gra się piłką. Ma jedną stronę płaską i jedną wypukłą, grać wolno tylko płaską stroną i krawędziami. Mocne uderzenie forehandem krawędzią kija jest zabronione.
• Bow (wygięcie) – łuk trzonu kija widoczny, gdy położy się go na ziemi. Niższe wygięcie ułatwia podnoszenie piłki, wyższe daje spokojniejsze prowadzenie. Różnice tłumaczymy we wpisie o wygięciu kija low, mid i standard.
• Owijka – taśma na rączce kija, z zamszu albo tworzywa. Odpowiada za chwyt; wymień ją, gdy się ślizga, przeciera lub odkleja, zgodnie z instrukcją producenta.
• Nagolenniki – ochraniacze na golenie zakładane pod skarpety. Przepisy FIH zalecają je zawodnikom z pola, a czy są wymagane, określa regulamin danych rozgrywek i zasady klubu.
• Ochraniacz na zęby – wkładka na górne zęby, dopasowywana zgodnie z instrukcją danego modelu. Podobnie jak nagolenniki: zalecany w przepisach FIH, a o obowiązku u dzieci decyduje regulamin rozgrywek i klub.
• Rękawica polowa – osłona dłoni przed kontaktem z piłką, kijem i podłożem. Model na lewą dłoń chroni ją m.in. przy niskim bloku; wybór strony i zakresu ochrony zależy od zagrania i konstrukcji rękawicy.
• Maska na krótki róg – przezroczysta albo kratowa osłona twarzy, którą obrońcy zakładają tylko do obrony krótkiego rogu i strzału karnego. Po rogu zdejmij maskę, gdy możesz zrobić to bezpiecznie. Do tego czasu można grać w niej w strefie 23 m; nie wolno wykonywać self-passu.

Przepisy i kartki

Mecz prowadzi dwóch sędziów, każdy odpowiada za swoją połowę boiska.

• Stopa – kontakt piłki ze stopą lub ciałem zawodnika z pola. Nie każde dotknięcie jest przewinieniem: sędzia gwiżdże, gdy zawodnik zyskał na tym przewagę albo celowo zatrzymał piłkę ciałem.
• Obstrukcja – zasłanianie piłki własnym ciałem lub kijem przed przeciwnikiem, który jest w zasięgu i próbuje ją zagrać. Także wbieganie w przeciwnika lub blokowanie go bez piłki.
• Niebezpieczna gra – zagranie, które zmusza przeciwnika do uniku, najczęściej wysoko uniesiona piłka w kierunku zawodników. Kara jest przyznawana w miejscu, w którym powstało zagrożenie.
• Kartki – zielona oznacza ostrzeżenie i 2 minuty zawieszenia, żółta co najmniej 5 minut, czerwona wykluczenie do końca meczu. Przez cały czas zawieszenia drużyna gra w osłabieniu.

Rozgrywki w Polsce

• Superliga i I liga – dwa poziomy rozgrywek seniorskich w Polsce, prowadzone w sezonie na trawie i w hali.
• Kategorie młodzieżowe – rozgrywki dzielone według roczników, od najmłodszych grup po juniorów. Granice wiekowe ustala regulamin danych rozgrywek.
• PZHT – Polski Związek Hokeja na Trawie, organizator rozgrywek i opiekun kadr narodowych. O klubach, ligach i historii związku piszemy we wpisie o hokeju na trawie w Polsce.

Od czego zacząć

Z tej listy w pierwszych tygodniach wystarczą trzy rzeczy: push, koło i stopa. Reszta przychodzi z kolejnymi treningami i meczami. Ze sprzętu poza kijem początkujący potrzebuje przede wszystkim nagolenników i ochraniacza na zęby. Dostępne rozmiary i modele znajdziesz w kategorii ochraniacze.