Shoot-out w hokeju na trawie – jak wygląda rozstrzyganie meczu i jak ćwiczyć ten element

W miniony weekend dwa mecze juniorskie w Polsce rozstrzygnęły karne zagrywki, jak podaje PZHT. Formalnie nie był to rzut karny, tylko shoot-out: seria pojedynków jeden na jednego, w których zawodnik rusza z piłką z linii 23 metrów i ma 8 sekund, żeby pokonać bramkarza. Rzut karny (penalty stroke, nazywany też strzałem karnym) wygląda inaczej: piłka leży nieruchomo na punkcie 6,40 m od linii bramkowej, bramkarz stoi obiema stopami na linii, a wykonawca ma jedno zagranie bez zwodu. Karny róg (penalty corner) to jeszcze inny fragment gry, z własną procedurą opisaną we wpisie o karnym rogu.

Jak przebiega shoot-out

Przepisy gry FIH nie opisują shoot-outu w samym tekście zasad. Procedura jest w załączniku do regulacji turniejowych FIH i tę wersję opisujemy. O tym, czy i kiedy shoot-out rozstrzyga mecz w danych rozgrywkach, decyduje regulamin tych rozgrywek.

• Pięciu wykonawców i jeden broniący. Każda drużyna wyznacza pięciu zawodników do wykonywania prób i jednego do obrony, zwykle bramkarza. Bramkarz może być jednocześnie jednym z wykonawców.
• Losowanie i kolejność. Zwycięzca losowania wybiera, czy jego drużyna wykona pierwszą próbę, czy będzie jej bronić. Drużyny strzelają na przemian, łącznie dziesięć prób.
• Ustawienie. Piłka leży na linii 23 metrów naprzeciw środka bramki, atakujący stoi przy niej poza strefą 23 metrów. Bramkarz zaczyna na linii bramkowej między słupkami albo za nią.
• Gwizdek i 8 sekund. Po sygnale sędziego rusza zegar i obaj zawodnicy mogą poruszać się w dowolnym kierunku.
• Koniec próby. Próba kończy się, gdy minie 8 sekund, padnie gol, atakujący popełni przewinienie albo piłka wyjdzie za linię końcową lub boczną. Celowe wybicie piłki przez bramkarza za linię końcową też kończy próbę.
• Przewinienie bramkarza. Nieumyślne, w półkolu lub poza nim, oznacza powtórkę tej samej próby przez tego samego zawodnika przeciw temu samemu bramkarzowi. Umyślne przewinienie bramkarza to rzut karny.
• Wynik. Wygrywa drużyna z większą liczbą goli. Jeżeli przewaga jest większa niż liczba prób, które zostały rywalom, seria kończy się wcześniej.
• Remis po pięciu. Ci sami zawodnicy wykonują kolejną serię, kolejność może być inna niż w pierwszej. Drużyna rozpoczynająca poprzednią serię w kolejnej najpierw broni; ta kolejność zmienia się przy każdej następnej serii. Gdy po tej samej liczbie prób jedna drużyna ma o gola więcej, wygrywa, nawet jeśli nie wykonano wszystkich pięciu. To jest ta „nagła śmierć”, o której mówi się na trybunach.

Co może zrobić atakujący

Shoot-out to pojedynek w ruchu, nie strzał z miejsca. Osiem sekund wymusza szybkie prowadzenie piłki i decyzję o zwodzie lub strzale. Przykładowe warianty:

• prowadzenie piłki prosto na bramkarza i strzał, zanim ten zdąży skrócić dystans,
• zmiana tempa: spokojniejsze wejście, które wyciąga bramkarza do przodu, potem przyspieszenie i obejście po stronie, którą odsłoni,
• przełożenie piłki na stronę backhand i strzał albo podniesienie piłki nad bramkarza, który zszedł nisko,
• cierpliwość do ostatnich sekund, kiedy bramkarz zaczyna atakować piłkę i otwiera się miejsce obok niego.

Który wariant zadziała, zależy od tego, co zrobi bramkarz. Dwie pułapki, na które warto uważać: zbyt szerokie obejście, po którym piłka wychodzi za linię boczną, i strzał oddany po upływie 8 sekund, bo próba jest już wtedy zakończona.

Co robi bramkarz

Bramkarz ma dwa wyjścia: zostać blisko bramki i czekać na strzał albo wyjść naprzeciw i zabrać atakującemu miejsce. W shoot-outach bramkarze z reguły wychodzą kilka metrów przed linię, żeby skrócić kąt i zmusić rywala do decyzji, zanim ten dojdzie do półkola. Potem liczy się cierpliwość: ruch do przodu w tempie atakującego, bez rzucania się na pierwszy zwód, i gotowość do zejścia w dół dopiero wtedy, gdy piłka jest blisko. Po kilku sekundach pod presją zegara jest atakujący, nie bramkarz.

Dwa punkty procedury dotyczą wprost bramkarza. Umyślne przewinienie, w półkolu lub poza nim, kończy się rzutem karnym, a celowe wybicie piłki za linię końcową kończy próbę bez powtórki. Kompletna ochrona ma tu znaczenie, bo atakujący strzela z bliska, często z podniesieniem piłki. Co wchodzi w zestaw i w jakiej kolejności go kompletować, opisaliśmy we wpisie sprzęt bramkarski od zera.

Jak to ćwiczyć na treningu

Shoot-out da się ćwiczyć na końcu treningu w dziesięć minut, pod warunkiem, że ktoś mierzy czas. Bez zegara ćwiczenie uczy czegoś innego niż mecz.

• Seria z zegarem. Pięć piłek na linii 23 metrów, bramkarz w bramce, partner ze stoperem odlicza 8 sekund i mówi „czas” na głos. Zawodnik rusza na sygnał. Kolejną próbę zacznij po usunięciu piłek z toru ruchu i sygnale gotowości bramkarza. Liczcie gole na pięć prób i powtórzcie serię, zaczynając z drugiej strony ciała.
• Decyzja na sygnał. Partner daje sygnał zza zabezpieczającej siatki, poza torem strzału, i w momencie, gdy atakujący dociera do półkola, pokazuje ręką stronę: lewa, prawa albo strzał od razu. Ćwiczy czytanie sytuacji w ostatniej chwili zamiast odtwarzania jednego planu.
• Odbiór jeden na jednego bez strzału. Zawodnik z pola próbuje odebrać piłkę w wyznaczonym obszarze poza bramką. Ćwiczenie obejmuje prowadzenie i zwody, bez strzałów oraz podnoszenia piłki. Próby ze strzałem wykonuj przeciw bramkarzowi w kompletnym sprzęcie ochronnym, pod nadzorem trenera.
• Dla bramkarza: wyjście i zatrzymanie. Partner rusza z piłką z 23 metrów w różnym tempie, a bramkarz ćwiczy tylko pierwszą fazę: wyjście kilka metrów przed linię, zatrzymanie w ustawieniu i dopasowanie tempa do atakującego. Strzał pada co trzecią próbę, żeby bramkarz nie uczył się rzucania na każdy ruch.

Do ćwiczenia shoot-outów przydaje się kilka piłek jednego typu, żeby każda próba zachowywała się tak samo. Jeżeli w klubowym koszu zostały trzy sprawne piłki, uzupełnij zapas w kategorii piłki, a różnice między piłką treningową i meczową opisaliśmy we wpisie o piłkach do hokeja na trawie.